Alcohol: de dikke vette waarheid

Niet alle alcoholisten zijn dik, en niet alle dikkerds zijn alcoholist. Maar toch is er een schrikbarend direct verband tussen alcohol en omvang. Journalist Rachael Combe, die van een glaasje houdt maar ook een strakke buik wil, zet de nieuwste feiten op een rij.

Meest gelezen

Ik zat in de auto, luisterde naar het nieuws op de radio, toen ik overvallen werd door het slechtste nieuws denkbaar. ‘Twee units alcohol,’ zei een of andere dieetfiguur stellig, ‘vermindert de vetverbranding met eenderde.’ Als er twee dingen zijn waaraan ik gehecht ben in het leven, is het wel wijn drinken en vet verbranden. Helaas. ‘Als je wilt afvallen,’ vervolgde de diëtist, ‘moet je stoppen met drinken. Drink je toch, dan val je niet af.’

Advertisement - Continue Reading Below

IS WIJN DE DUIVEL?
Ik ben heus niet gek, ik weet dat er calorieën in wijn zitten, maar het idee dat het mijn lichaam belét om andere calorieën dan die uit alcohol te verbranden, kon ik moeilijk geloven. Normaal geloof ik alles wat me als nieuws gepresenteerd wordt, nu besloot ik de ‘feiten’ te checken. Ik bedoel, de helft van de vrouwen is te dik, de overheid probeert ons van jongs af aan van de drank af te houden – zouden we het niet allang gehoord hebben als die vriendelijk ogende koude witte wijn op een lome zomerdag in feite niemand minder dan de duivel was die ons en masse moddervet maakte? Bovendien, twee glazen wijn per dag zou toch juist goed voor je hart en je cholesterol zijn? Ik vermoedde dat het allemaal wel iets complexer zou zijn dan wat deze diëtist als ‘feit’ bracht – maar helaas, de diëtist had een punt.

Meest gelezen

KORREL ZOUT
Als je alcohol drinkt, wordt dat omgezet in een zuur (een soort azijn eigenlijk), een zuur dat je lichaam verbrandt voor het andere calorieën verbrandt, waaronder die uit vet en suiker. Als je dus wijn drinkt bij een uitgebreid menu, sla je nóg meer vet op uit dat kaasplankje, omdat je lichaam alle energie al uit het zuur van de wijn haalt. Daarnaast belemmert alcohol de ‘vetoxidatie’, dat wil zeggen: als er alcohol in het lichaam zit, is het moeilijker om vet te verbranden dat zich er al genesteld heeft. Aangezien vet eten de meest efficiënte manier is om een vet lichaam te krijgen (als je overtollige eiwitten en koolhydraten omzet in vet, verbrandt je nog wat calorieën, overtollig vet gaat rechtstreeks naar je heupen), is veel wijn en volvette kaas dus de állermakkelijkste manier om aan te komen.

Dat wil niet zeggen dat je niet een glas kunt drinken en toch kunt afvallen. In één studie (2004) bleek zelfs dat mensen die op een dieet 1500 calorieën werden gezet mét een glas wijn, net iets meer (maar verder insignificant) afvielen dan mensen met hetzelfde dieet maar dan met een glas grapefruitsap. Maar wijn past niet als extraatje in een dieet: een klein glaasje is al 150 calorieën, en voor ieder glas dat je drinkt moet je iets uit je rantsoen schrappen, of een paar kilometer extra hardlopen. Helaas hebben we juist de neiging meer te eten als we erbij drinken, maar liefst twintig procent meer zelfs.

Aan de andere kant, als je kijkt naar de cijfers: overmatige alcoholconsumptie en overgewicht bij vrouwen lijken geen verband te houden met elkaar. Verschillende studies hebben aangetoond dat vrouwen die matig drinken een lagere BMI hebben dan vrouwen die niet drinken of die veel drinken. Deze cijfers moet je wél met een korrel zout nemen, het kan namelijk heel goed zijn dat vrouwen die matig drinken er andere gezonde gewoonten op na houden die voor die lage BMI zorgen. Uit een onderzoek op Harvard onder 90 duizend vrouwen bleek dat vrouwen die twee tot vier glazen alcohol per dag drinken, een lagere BMI hadden én minder koolhydraten aten dan hun gezusters aan weerszijden van het spectrum. Ze ontdekten ook dat afgekickte alcoholisten meer zin hadden gekregen in koolhydraatrijk eten en dat alcohol de zin in koolhydraten onderdrukt (of dat koolhydraten de zin in alcohol onderdrukken).

VETTE LEVER
Wetenschappers weten al langer dat alcoholisten nooit zo dik zijn als je zou verwachten op basis van de hoeveelheid calorieën die ze dagelijks in de vorm van alcohol binnenkrijgen. Onderzoek naar het metabolisme van zware alcoholisten toont iets interessants aan: als je maar genoeg drinkt, laat je lichaam de calorieën uit alcohol ‘vrij’. Waar het op neerkomt is dit: je verwoest je lever dusdanig dat hij de alcohol niet meer kan verwerken en dan slaat de lever het op als vet – zo krijg je een ‘vette lever’, een aandoening die kan leiden tot levercirrose, en daar kun je aan sterven.

Maar ook al krijgen zware drinkers een paar rondjes van het huis, caloriegewijs dan, ook zij hebben vaak geen knock-outfiguur. Lang en intensief alcoholgebruik leidt tot een verhoogde taille-heupratio. Gloednieuw onderzoek wijst uit dat je óók van één flinke zuippartij per maand (waarbij een zuippartij vier drankjes of meer is) op den duur een vollere romp krijgt. Het is nog niet gepubliceerd, maar uit een onderzoek van de University College in Londen onder 28 duizend middelbare Oost-Europeanen blijkt dat mannen die op één avond meer dan zeven units en vrouwen die op één avond meer dan vier units drinken – en dat dus één keer per maand – al een bredere taille hebben dan hun beschaafdere vrienden.

DE OPLOSSING?
Wat te doen als je gewoon wél die wijn maar ook die platte buik wilt? Ga eerst na of je genetisch een verhoogde kans hebt op een hart- en vaatziekte of kanker (zelfs minimaal drinken verhoogt de kans op kanker, vooral borstkanker), bepaal of je sterk genoeg bent om het bij dat ene glas te laten en beslis of je ‘ruimte’ wilt maken voor alcohol door minder te eten. En hoe zit het met het hart? Af en toe een glaasje is goed voor je cholesterol, maar die calorieën krijg je wél binnen. Kies je er dan maar voor klokkend door het leven te gaan, dan kan het zijn dat je minder calorieën binnenkrijgt, maar ‘goed voor je hart’ is het niet meer te noemen. Is je hart dus belangrijk voor je, hou het dan toch maar bij één of twee glazen per dag.