Opinie: 'Mogen we het, na Weinstein, dan nu EINDELIJK over Woody Allen hebben?'

Waarom 'artistieke vrijheid' niet altijd een hoger doel dient.

Meer van ELLE Opinie
20 articles
'We zijn veel te lui geworden in de liefde'
Drinkt onze generatie historisch weinig?
'Kim Kardashian, trek eens wat kleren aan'

UPDATE 17 januari 17.12u: De afgelopen weken hebben steeds meer acteurs en actrices het geld dat ze met Woody Allens aanstaande film A Rainy Day In New York hebben verdiend, aan initiatief Time's Up gedoneerd. Ook verklaren nu steeds meer celebrities niet meer met Woody Allen te willen werken. Hoe en waarom ze dat precies doen? Daarover schreven we, vlak na de Weinstein-affaire, onderstaand overzicht – weet je meteen waarom de komende weken waarschijnlijk nog meer namen afstand zullen doen van Allen.

Advertisement - Continue Reading Below

Begin dit jaar, lang voordat Harvey Weinstein werd ontmaskerd als een seksueel roofdier, keek ik Woody Allens Cafe Society met mijn vriendin. Ik merkte iets op over hoe gek het is dat hij gezien zijn verleden nog kon werken, en we raakten in een lange discussie over in hoeverre je iemands persoon van zijn werk moet scheiden. Zijn films waren 'goed', zijn persoonlijke leven was een lappendeken van verontrustende feiten (daarover later meer). We kwamen er nauwelijks uit: moet je iemands artistieke kwaliteit los zien van diens privé-leven?

More From ELLE Opinie
20 articles
'We zijn veel te lui geworden in de liefde'
Drinkt onze generatie historisch weinig?
'Kim Kardashian, trek eens wat kleren aan'
'Ahhh, arm zielig parttime werkend vrouwtje'
'Wat zie jij er goed uit! Wie doet je botox?'

Die vraag werd onlangs ook gesteld toen rapper XXXTentacion werd gearresteerd omdat hij zijn vriendin in elkaar had geslagen. Het politie-rapport: '(...) both eyes became shut and [she] could not see.' Billboard schreef een pleidooi voor zijn artistieke kwaliteit met 'Can the Industry Focus On the Music?' in de kop. Twitter sprak zich erover uit en was voornamelijk kwaad. Een rapper die het gezicht van zijn vriendin tot gort slaat, is een crimineel, geen artistiekeling die als gevolg van zijn talent een onvoorwaardelijk podium verdient.

Is de kunst die iemand maakt meer waard dan het volgende slachtoffer?

In de vraag of je een artistiek talent los moet zien van een privé-leven, zitten meerdere vragen besloten. Mag iemand met een artistiek talent meer vrijheid krijgen in zijn privé-leven en gedrag dan iemand met een niet-artistiek talent, zoals Harvey Weinstein? Kortom, verheft artistiek talent je van sommige culturele en maatschappelijke normen? Dan is de volgende vraag: is de kunst die iemand maakt, meer waard dan het (leed van het) volgende slachtoffer?

Advertisement - Continue Reading Below

Terug naar Woody Allen. Voor wie niet op de hoogte is van zijn privé-leven: Woody Allen kreeg in 1980 een relatie met Mia Farrow. Toen hij haar leerde kennen, had Mia Farrow al adoptiedochter Soon-Yi Previn, die toen tussen de 7 en 9 jaar oud was. Woody Allen zag Soon-Yi Previn dus opgroeien van klein meisje naar jonge vrouw. Nog voordat ze goed en wel vrouw was, begon Allen een relatie met Previn, tijdens zijn huwelijk met Mia Farrow; hij trouwt zijn adoptiedochter zelfs in 1994. Er zijn familiefoto's van Mia Farrow, Woody Allen en de kinderen, waaronder adoptiedochter Soon-Yi Previn – ik had ze bijgevoegd, ware het dat ik ze niet mag downloaden van Getty Images.

Als je hier niet al misselijk van wordt, dan word je het wel van het feit dat hij zijn andere dochter, Dylan Farrow, seksueel heeft misbruikt; iets wat niet alleen broer Ronan onderstreept, maar ook verschillende rechters hebben erkend, want de zaak is al voorgekomen. Verbaasd? Dylan Farrow schreef er drie jaar geleden al dit stuk over in The New York Times, waarin ze precies beschreef wat er is gebeurd:

'What's your favorite Woody Allen movie? Before you answer, you should know: when I was seven years old, Woody Allen took me by the hand and led me into a dim, closet-like attic on the second floor of our house. He told me to lay on my stomach and play with my brother's electric train set. Then he sexually assaulted me. He talked to me while he did it, whispering that I was a good girl, that this was our secret, promising we'd go to Paris and I'd be a star in his movies. I remember staring at that toy train, focusing on it as it traveled in its circle around the attic. To this day, I find it difficult to look at toy trains.'

Ik was dan ook zeer benieuwd hoe Woody Allen zou reageren op Harvey Weinstein. 'The whole Harvey Weinstein thing is very sad for everybody involved,' zei hij aan BBC. Het publiek viel over zijn 'for everybody involved'; hij leek het indirect op te nemen voor Weinstein. Woody Allen nuanceerde later aan Variety: 'When I said I felt sad for Harvey Weinstein I thought it was clear the meaning was because he is a sad, sick man.'

De ironie is dat Allen zelf een sad, sick man is. Dat is nauwelijks nog een mening te noemen, maar eerder een onontkoombaar gegeven als je kijkt naar zijn verleden. (Hier schreven we er nog uitgebreider over dan in dit artikel.) En als je me vraagt of deze sad, sick man nog films mag maken – met andere woorden, of we zijn artistieke persoon moeten scheiden van zijn privé-persoon –, dan zeg ik: nee. Niet in de laatste plaats omdat zijn perverse opvattingen doorsijpelen in zijn films. Een greep uit zijn filmscripts, die bol staan van foute machtsverhoudingen en waarin hij zichzelf dikwijls cast naast fiks jongere actrices:

  • Mighty Aphrodite (1995): Woody Allen (60 tijdens de opnamen) cast zichzelf als geliefde van Amanda, gespeeld door Helena Bonham-Carter, dan 29. Uiteindelijk krijgt hij in de film iets met Leslie, een porno-actrice gespeeld door Mira Sorvino, 28 tijdens de opnamen.
  • Husbands and Wives (1992): Woody Allen (57 tijdens de opnamen) cast zichzelf als Gabe, docent Engels. Hij zoent met zijn studente Rain, gespeeld door Juliette Lewis, 19 tijdens de opnamen.
  • Manhattan (1979): Woody Allen (44 tijdens de opnamen) cast zichzelf als 42-jarige man die een relatie aanknoopt met de 17-jarige Tracy, gespeeld door Mariel Hemingway, 18 tijdens de opnamen. Manhattan wordt, nota bene, als een van zijn beste werken gezien.

Iets uit het verleden, uit 'andere tijden'? Nee. Deze week werd bekend dat zijn nieuwe filmproject, naar verluidt 'A Rainy Day in New York' geheten, een verhaallijn bevat waarin een getrouwde 44-jarige man een seksuele relatie heeft met een 15-jarige 'bijvrouw', zo meldt Page Six.

Klinkt als... Mia Farrow, Woody Allen en Soon-Yi Previn. Wie erin speelt? Selena Gomez, met 13 Reasons Why nog voorvechter van de mentale gezondheid van meisjes, met 'A Rainy Day In New York' een (terecht, als je het mij vraagt) van hypocrisie beschuldigde actrice; al zal het voor haar carrièretechnisch veel kosten om haar mond open te trekken, want in Hollywood heeft Woody Allen een lange arm. Klinkt als Weinstein, niet?

'Maar het is een film; daarin heb je artistieke vrijheid,' zou je kunnen denken. En dat is 't hem dus juist: die artistieke vrijheid. Het witte doek is als een gereedschapskist met heel veel instrumenten: het kan nuanceren, romantiseren, fantaseren, vooruitblikken, terugkijken, uitzoomen of inzoomen. Het kan ontluisteren, of juist een magische laag ergens overheen leggen. Woody Allen gebruikt de verkeerde instrumenten voor het verkeerde onderwerp. Wat Woody Allen doet, is een magische laag leggen over disturbing seksuele relaties, foute machtsverhoudingen en perverse casting. En juist dat zorgt ervoor dat het tijd is Woody Allen in de ban te doen, net zoals we Weinstein in de ban doen.

Tot slot een quote uit zijn film Love and Death: 'Sonja: "Sex without love is an empty experience." Boris: "Yes, but as empty experiences go, it's one of the best!"'

De 'artiest' die dit maakte, is dezelfde 'artiest' die Dylan Farrow als kind de zolder op nam. Om met haar vraag te sluiten: 'Now, what's your favorite Woody Allen movie?'